De financiële crisis van 2008 en hoe is het zo ver kunnen komen?

Tien jaar na het wereldwijde financiële systeem op zijn knieën viel, zijn de belangrijkste lessen nog steeds niet geleerd. Elke crisis en daaropvolgende recessie bracht zijn eigen schijnbaar unieke set van omstandigheden met zich mee, maar meestal is het een combinatie van dezelfde oude factoren:

  • overmatige staatsschuld
  • marktmanipulatie
  • overmatige financialisering
  • irrationele uitbundigheid (zoals voormalig voorzitter Alan Greenspan van de Federal Reserve het noemde)

of gewoon een regelrechte fraudeshow.

De belangrijkste oorzaken van de laatste financiële crisis waren vooral misleiding en irrationele overmoed en deze zullen waarschijnlijk opnieuw meespelen bij de volgende financiële crisis. Dezelfde economische omstandigheden en politiek hebben ertoe geleid dat Satoshi Nakamoto de Bitcoin whitepaper uitbracht en de eerste Bitcoin genesisblock werd gemined.

In de vooravond van 15 sep 2008 vond het faillissement van de Lehman Brothers plaats, dewelke één van ’s werelds meest legendarische en uiteraard ook één van de oudste banken was. Dit was niet de eerste en zelfs niet de ergste gebeurtenis uit de grote financiële crisis, maar het had wel de zwaarste neveneffecten omdat het uit het rijk van de financiële wereld verdween. Het was moeilijk te geloven dat deze bank met zo’n positie en geschiedenis failliet kon gaan. Eenmaal dat dit gebeurd was, was het ongeloof en de angsten des te groter: Als zelfs Lehman onderuit kon gaan, welke kleinere banken gingen er dan nog volgen was op dat moment de grote vraag? Alle inzetten waren uit de hand gelopen en alles waarvan men had aangenomen dat het waar was, werd abrupt omgebogen.De zekerheden die de financiële wereld decennialang als vanzelfsprekend heeft beschouwd, waren nu opeens niks meer waard en werden als lucht beschouwd. Er werd gezegd dat de Amerikaanse vastgoedsector op long-term zou blijven groeien – dat was “de grote belofte” van Amerika. In de geschiedenis gingen veel mensen uit andere landen (vooral India) naar Amerika, om zich te bevrijden van de dictatuur van de landheren en de mogelijkheid om vrij te zijn van een eeuwigdurende landloze horigheid. Dit rotsvast geloof hielp bij het stimuleren van de gemakkelijk crediterende-vastgoed-koopwaanzin van het eerste decennium van de 21e eeuw. Iedereen was er van overtuigd dat de prijzen van vastgoed alleen maar zouden en konden blijven stijgen. Om een Duits gezegde te citeren:,

“Bäume wachsen nicht in den Himmel.”

of, “Bomen groeien niet naar de hemel”. Net zoals bomen geen ruimteliften zijn, kunnen de prijzen van vastgoed ook niet onbeperkt blijven stijgen. Maar toch kochten de grote en naar verluidt verfijnde institutionele beleggers waaronder “Lehman” in deze op geloof gebaseerde rally. Door deze overtuiging gingen ze allemaal inzetten op allerlei dubieuze financiële instrumenten, van hypotheekleningen tot exotische kredietderivaten, gewaarborgd door complexe leenobligaties die verborgen waren in een doolhof van wederzijdse verplichtingen. Hebzucht is een gevaarlijk iets.

j
Om het nog erger te maken

De Lehman Borthers, deden ook aan leverage om deze inzetten te doen, terwijl ze niet de enige bank waren die dit deden. Op gegeven moment werd er maar liefst een leverage gedaan van x33 – dat is 33 dollar aan schulden voor elke 1 dollar aan vermogen. Het is dus geen verrassing dat er uiteindelijk abrupt een einde aan kwam. Het huisbezittingspercentage is gekelderd, waardoor vier decennia van groei teniet werd gedaan en zelfs op dit moment is het nog niet eens in de buurt van de niveaus van voor de crisis. Jongeren huren de dag van vandaag meer dan dat ze de kans hebben onroerend goed te bezitten.

Het waanzinnig optimisme heeft geleid tot grootschalige financiële schade en veel Amerikanen hebben dit nog altijd niet verwerkt. Vandaag de dag hebben Amerikanen veel minder aandelen in hun bezit dan voor de dotcom-crisis, zo blijkt uit een onderzoek van Gallup. Amerikanen zijn doodsbang voor alles wat ook maar enigszins met financiën te maken heeft en dat heeft geleid tot het onlogisch gedrag. Een recent onderzoek van Betterment (een financieel adviesbureau) wees uit dat 48% van de Amerikanen denkt dat de aandelenmarkt het afgelopen decennium niet is gestegen, waaronder 18% dat het zelfs gedaald is. Dit ondanks het feit dat de Commander-in-Chief de Amerikaanse bevolking er regelmatig aan herinnert hoeveel de beurs is gestegen (vermoedelijk onder zijn leiding). Met andere woorden, bijna de helft van de Amerikanen gelooft precies het tegenovergestelde. De aandelen zijn een oogstrelende 140% gestegen sinds de ineenstorting van Lehman Brothers.

Geluk is ook een factor

Als u begin 2012 in Bitcoin had geïnvesteerd, zou het niemand verbazen dat u nog steeds denkt dat Bitcoin de beste investering ooit is. Met een rendement van duizenden procenten zou uw portfolio onovertrefbaar zijn. Maar als u zegt dat u afgelopen december had geïnvesteerd (tijdens het piekpunt van Bitcoin) dan zou het u vergeven worden als u van mening bent dat cryptocurrencies niet meer dan een oplichterij is.

Vandaag de dag, zijn er talloze investeerders (van eind en begin dit jaar) die zich zwaar aan de cryptocurrency en ICO (het aanvankelijke munt aanbieden) markt hebben verbrand en die nu vloeken over cryptocurrencies. Ze zijn niet eens bereid om nog eens te kijken naar hun portfolio. Is zo’n houding nu rationeel of emotioneel? We houden van zaken waar we goed in zijn, maar als het aankomt op investeren dan speelt geluk en toeval ook een belangrijke rol. Het is niet omdat u vroeg in cryptocurrencies hebt geïnvesteerd dat u meer geleerd hebt dan iemand die te laat heeft geïnvesteerd, het kan zijn dat je gewoon geluk hebt gehad.

De afgelopen tien jaar zijn er miljoenen Amerikanen uit de financiële markten gebleven, omdat ze ofwel in de dotcom-bubble ofwel in de housevesting-bubble zijn “verbrand”. Zulk zelfdestructief gedrag herinnert ons zelfs vandaag de dag nog aan wat we tijdens de Grote Financiële Crisis hebben geleerd – dat mensen zich niet rationeel gedragen. De doeltreffende markthypothese vertoont van nature onvolkomenheden. De efficiënte markthypothese is van nature onjuist. Teveel van hen op Wall Street vertrouwden op deze efficiënte marktmodellen, maar deze marktmodellen gaan verder op rationeel gedrag van de mensen (wat niet altijd zo is) op een wijze die hun nut zal optimaliseren. Zulke veronderstellingen leverden robot algoritmes op, op basis van de klassieke economische theorieën en leidden zo tot risicomodellen die voorspelden dat zoiets als de Grote Financiële Crisis slechts één keer in de duizend jaar voorkomt.

Falen van het risicomodel

Afbeeldingsresultaat voor Alan greenspan

Voormalig Fed voorzitter Alan Greenspan, heeft voor een congrescomité toegegeven dat hij “geschokt” was dat zijn model over de ” kritisch functionerende structuur die bepaalt hoe de wereld werkt” gefaald zou hebben. Hij was niet alleen. We projecteren al te vaak onze eigen persoonlijkheden, onze eigen rationaliteit van de externe omgeving, ongeacht of onze waargenomen wereld een weerspiegeling is van onze innerlijke wereld, We projecteren het en komen met mentale modellen die deze overtuigingen weerspiegelen. De meest schadelijke irrationaliteit van de Grote Financiële Crisis was de hardnekkige, maar gebrekkige overtuiging dat fundamentele evaluatieregels niet meer van toepassing waren – in werkelijkheid was dat dit keer anders.

Wanneer zal de volgende financiële crisis plaatsvinden en hoe kunnen we dit zien aankomen?

Niemand kan uiteindelijk met zekerheid zeggen wat de volgende financiële crisis zal veroorzaken, de lijst van opsommingen is enorm, van een “trade wars” tot en met sektarisme. Volgens ons is het verstandig om aan te nemen dat ze waarschijnlijk op dezelfde soort fouten zal berusten als de vorige keer. Deze keer kunnen we er niet op rekenen dat werkgevers, banken, verzekeraars of regelgevers ons beschermen, maar wat we wel kunnen doen is onszelf en onze “portefeuilles” beschermen omdat we al weten hoe  de problemen er zullen uitzien. Dus kunnen we ze ook zien aankomen:

  1. De bedrijven die morgen een aanzienlijk rendement opleveren, zullen er niet uitzien als de bedrijven van vandaag. Denk aan GE, IBM en HP, tegenover Facebook, Amazon en Google. Blijf op de hoogte van de nieuwste technologieën, zoals AI (artificial intelligence) en blockchain (hype of onderschat?) en lees alles vanuit verschillende perspectieven. Vergeet niet dat bepaalde publicaties er belang bij hebben om de status-quo te handhaven, vooral als het gaat om de financiële wereld. Stel u de vraag wie deze publicaties adverteert en of dit vertrouwelijke informatie?
  2. Luister ook naar de rationaliteit van de buitenwereld. Dan hebben we het over “de filosofen” met een sterke reputatie, die de rest tegenspreken (mainstream visie). Vergeet niet dat er een crisis ontstaat wanneer de laatste zwartkijker een optimist wordt. Tijdens de laatste financiële crisis waren dat onder meer Jeremy Grantham, Robert Shiller en Nouriel Roubini – ze hadden gelijk, maar dat betekent niet dat ze weer gelijk gaan krijgen. De wereld is veranderd en Roubini is een bekende zwartkijker in de cryptowereld en de blockchain-technologie. Kijk dus ook naar alternatieve bronnen, zoals Reddit.
  3. Probeer de toekomst niet te voorspellen – dat kunnen we niet. Bestudeer in plaats daarvan de waarschijnlijke scenario’s en maak een planning voor elk soort scenario. Bijvoorbeeld, wat als Bitcoin bijvoorbeeld echt naar 250.000 dollar stijgt, zou een kleine investering van 6.500 dollar in Bitcoin mijn leven van vandaag de dag veranderen? Waarschijnlijk niet. Maar zou dit mijn verdere leven beïnvloeden? Wellicht wel en op een ingrijpende manier. Wees er gewoon bewust van dat niet alle investeringen gaan verlopen zoals u verwacht, maar wees ook niet bang om te investeren in beloftevolle projecten  – dat is het hele punt.

En zelfs durfkapitalisten verwachten dat niet meer dan één op de tien van hun bedrijven zal slagen – maar dat ene bedrijf is genoeg om hun portfolio te maken voor de komende decennia. Het is dus verstandiger om voorbereid te zijn op de gebeurtenissen die niet gebeuren dan geconfronteerd te worden met mensen die dat wel doen.

 

Heb je vragen over dit artikel of ben je van een andere mening? Laat het ons dan zeker weten. Wordt lid van onze Telegram groep, kom rechtstreeks in contact met al onze teamleden en met andere crypto-enthousiastelingen. De groep is interactief en bevat alle relevante informatie die voor u van nut zouden kunnen zijn, het is voor iedereen toegankelijk en we proberen iedereen verder te helpen waar kan.

 

What's your reaction?

Leave a comment